Waarom vraagt de ene boom om een vriendje in de tuin, terwijl de andere het prima alleen redt? Dat zit hem in de bestuiving. In dit blog leggen we uit wat zelfbestuivend en kruisbestuivend precies betekent, waarom notenbomen daarbij een aparte categorie zijn, en welke bomen uit ons assortiment je het beste samen kunt planten.
Of je aan één boom genoeg hebt of er twee moet planten, hangt af van het type bestuiving. Zelfbestuivende bomen bestuiven zichzelf met hun eigen stuifmeel, dus daar volstaat één boom. Kruisbestuivende soorten hebben stuifmeel van een andere, gelijktijdig bloeiende variëteit nodig, en bij een enkele soort is zelfs een aparte mannelijke en vrouwelijke boom nodig.
Zelfbestuivend of kruisbestuivend: het verschil in het kort
Een boom vormt pas vruchten of noten nadat stuifmeel van een mannelijke bloem op een vrouwelijke bloem terechtkomt. Bij een zelfbestuivende soort gebeurt dat binnen dezelfde boom, soms zelfs binnen dezelfde bloem. Bij een kruisbestuivende soort moet dat stuifmeel van een andere boom komen, en dan het liefst van een ander ras van dezelfde soort dat ongeveer tegelijk bloeit. Staat die tweede boom er niet, dan krijg je vaak nog wel bloesem te zien, maar blijft de oogst mager of blijft hij zelfs helemaal uit.
Notenbomen zijn een buitenbeentje: bestuiving door de wind
De meeste fruitbomen laten bijen en andere insecten het bestuivingswerk doen. Walnoot, hazelnoot en pecannoot vormen daarop een uitzondering: die worden bestoven door de wind. Mannelijke en vrouwelijke bloemen zitten bij deze soorten zelfs op dezelfde boom, maar ze bloeien lang niet altijd precies gelijktijdig. De ene boom strooit zijn stuifmeel al rond voordat zijn eigen vrouwelijke bloemen daar klaar voor zijn, en bij een andere boom is het net andersom.
Daarom helpt een tweede boom in de buurt vaak alsnog, ook bij soorten die officieel zelfbestuivend zijn. Onze hazelaarboom pakketten en pecanboom pakketten zijn precies om die reden samengesteld uit meerdere rassen die elkaar in bloeitijd goed aanvullen.
Sommige bomen hebben zelfs een mannelijke én vrouwelijke boom nodig
Een enkele soort gaat nog een stap verder. De pistacheboom bijvoorbeeld draagt mannelijke en vrouwelijke bloemen niet op dezelfde boom, maar op aparte planten. Zonder een mannelijke pistacheboom in de buurt zet een vrouwelijke boom dus geen enkele noot. Hetzelfde geldt voor de Chinese aardbeienboom (Cudrania tricuspidata), waarbij je een vruchtdragend en een bestuivend exemplaar samen nodig hebt. Bij dit soort bomen kies je daarom altijd bewust voor een pistache pakket of een Chinese aardbeienboom pakket in plaats van een losse boom.
Welke bomen uit ons assortiment kun je het beste combineren?
Een handig overzicht om te bepalen of je aan één boom genoeg hebt, of beter met twee kunt beginnen:
| Boomsoort | Bestuivingswijze | Tweede boom nodig? |
|---|---|---|
| Walnoot | Wind | Vaak niet strikt, maar wel aan te raden voor een betere oogst |
| Hazelnoot | Wind | Idem, een tweede ras verbetert de vruchtzetting merkbaar |
| Pecannoot | Wind | Ja, een combinatie van rassen wordt aangeraden |
| Pistache | Wind, met aparte mannelijke en vrouwelijke bomen | Ja, altijd een mannelijke en een vrouwelijke boom |
| Amandel | Insecten | Verschilt per ras, sommige rassen zijn zelfbestuivend |
| Abrikoos, kaki, granaatappel | Insecten | Meestal niet, deze zijn doorgaans zelfbestuivend |
Wat als je maar plek hebt voor één boom?
Kies dan bewust voor een ras dat bekendstaat als zelfbestuivend, zoals de walnotenboom Bucanneer. Je oogst zal wat bescheidener uitvallen dan met een bestuivingspartner in de buurt, maar je hebt in elk geval gegarandeerd noten. Twijfel je welke boom bij jouw tuin past, lees dan ook onze uitleg over welke notenboom bij jouw tuin past. Bij vragen over de juiste combinatie kun je altijd contact met ons opnemen, we denken graag mee.
Veelgestelde vragen over bestuiving van vruchtbomen
Kan ik een walnotenboom alleen laten staan?
Ja, dat kan, zeker bij een zelfbestuivend ras zoals Bucanneer. De oogst valt vaak wel wat groter uit met een tweede boom in de buurt, omdat de bloeitijden van mannelijke en vrouwelijke bloemen op één boom niet altijd perfect overlappen.
Wat gebeurt er als mijn boom niet goed bestoven wordt?
De boom bloeit dan gewoon door, maar er komt weinig of geen vrucht aan. Bij een kruisbestuivende soort zonder partner in de buurt blijft de oogst structureel achter, ook als de boom verder gezond is.
Moet de tweede boom exact dezelfde soort zijn?
Ja, en het liefst ook nog een ander ras van diezelfde soort dat rond dezelfde tijd bloeit. Een walnoot bestuift geen hazelnoot, en andersom net zo min.
Zijn de bomen in een boompakket altijd geschikt om samen te bestuiven?
Bij onze boompakketten is dat precies waarom we die rassen samen aanbieden: ze zijn bewust gekozen omdat ze elkaar in bloeitijd goed aanvullen of, bij soorten als pistache, omdat je sowieso een mannelijke en vrouwelijke boom nodig hebt.